Bejo heeft traditiegetrouw wederom een technologisch symposium georganiseerd tijdens de Open Dagen in Warmenhuizen eind september. Dit jaar was het thema echter net even anders: Exploring seed: from seed to seedling!

Volgens Christine Jong, Bejo’s Area Business Manager voor West-Europa, is het voor het eerst dat Bejo als zaadbedrijf heeft gekozen voor een algemeen thema over zaadproductie en zaadkwaliteit, en niet voor een onderwerp dat ingaat op de technische details van bijvoorbeeld wortels of alliums.

Net als bij andere onderdelen in de waardeketen voor voedsel en landbouw, leiden veranderende wet- en regelgeving en de ontwikkeling van nieuwe technologieën ertoe dat er op het gebied van zaadproductie en -verwerking op korte termijn veel veranderingen plaatsvinden. Telers en adviseurs bleken ook erg geïnteresseerd te zijn in dit thema. De belangstelling was zelfs zo groot dat werd besloten om het event op twee verschillende dagen te houden, zodat alle belangstellenden konden deelnemen.

Het event kende drie hoofdthema's: hoe Bejo kwaliteitszaad produceert en zaad onderhoudt; wat de gevolgen zijn van veranderingen in de wet- en regelgeving omtrent gewasbeschermingsmiddelen voor beschikbare zaadbehandelingen; en hoe je je zaad en zaailingen de beste start in het veld kunt geven. 
 

Beste genetica

“Het leveren van de beste genetica heeft altijd onze prioriteit gehad, maar je verwacht in principe altijd zaad dat gezond is en vrij van ziekten”, gaf Sales Director Martin van der Voort aan. “Je wilt zaad dat geen onzuiverheden bevat, perfect ontkiemt en uiteindelijk uitgroeit tot een robuuste, uniforme plant. Ons zaad moet ook perfect matchen met de zaaiapparatuur die je inzet, en je wilt je zaad in de eerste groeifase beschermen tegen plagen en ziekten.”

Regelgeving

Meerdere sprekers gaven aan dat sommige zaadbehandelingen sinds een aantal jaren niet meer zijn toegestaan en dat er nog een aantal middelen zijn die in de nabije toekomst mogelijk uit de handel worden genomen. 

Sylvie Tissot (EAME Regulatory Team Lead SPS and Seedcare, Syngenta) en Griet Vergauwe (Head of Regulatory Benelux, Syngenta) legden uit hoe de regelgeving werkt in de Europese Unie, en hoe deze de goedkeuring van nieuwe middelen bemoeilijkt, waaraan - net als bij nieuwe rassen - vaak 10 tot 15 jaar aan onderzoek en ontwikkeling vooraf is gegaan. Een van de gevolgen van het nieuwe regelgevingskader is dat bestaande gewasbeschermingsmiddelen sneller verdwijnen dan dat er nieuwe op de markt kunnen worden gebracht. Ondanks deze uitdagingen benadrukte Sylvie: “Ons doel is het ontwikkelen van nieuwe, veilige chemicaliën die deze risico's niet met zich meebrengen.”

Door het verdwijnen van chemische gewasbeschermingsmiddelen is het nog belangrijker geworden dat zaad dat door telers wordt gebruikt zo gezond mogelijk is. Bejo is bezig met het beproeven en introduceren van een aantal nieuwe technieken, waaronder nieuwe en verbeterde priming- en coatingprocessen en Bejo’s B-Mox® zaadbehandeling; automatische sorteertechnieken op basis van zaadkleur- en vorm en nieuwe technologieën zoals röntgen- en hyperspectrale beeldvorming; en verbeterde zaadschoning op basis van warmwater- of stoomvacuümbehandeling.

Zaadkwaliteit

De kwaliteit van zaad wordt door een aantal factoren bepaald, zoals productie, schoning, zaadtest, verwerking, zaadbehandeling, opslag en transport, en zaad- of gewasopkomst. Bejo produceert 1200 rassen verdeeld over 50 verschillende gewassen, en het biologische assortiment omvat 192 rassen verdeeld over 45 gewassen. Om de best mogelijke kwaliteit te waarborgen en de risico's te beperken worden de zaden wereldwijd geproduceerd. In totaal beschikt Bejo over ongeveer 6000 ha aan outdoor productie en daarnaast nog 150 ha aan indoor productie. Dit laatste is veiliger en vergemakkelijkt de controle op plagen en ziekten. Bijen spelen een grote rol bij de bestuiving en zaadproductie. Meer dan 10.000 bijenkolonies (waarvan 1000 in Nederland) zijn verantwoordelijk voor de bestuiving van 80% van de gewassen. Dit is een van de redenen waarom Bejo flink investeert in bijen en bijenhouders.

Je wilt zaad dat geen onzuiverheden bevat, perfect ontkiemt en uiteindelijk uitgroeit tot een robuuste, uniforme plant

Martin van der Voort

Alle zaden doen Warmenhuizen aan, en iedere batch wordt tijdens elk verwerkingsstadium getest. Gemiddeld wordt elke partij zaad tussen aankomst en verzending naar de klant 25 keer getest. “We moeten vooruitdenken als we de beschikbaarheid van zaad willen veiligstellen. Daarom moeten we binnen de hele waardeketen samenwerken”, legde Operations Manager Remco Witte uit.

Zaad bevindt zich uiteraard aan het begin van de keten. Naast het bespreken van enkele technieken voor het bepalen van de robuustheid van het gewas, legde Corine de Groot, Research Manager Seed Physiology bij Bejo ook uit hoe het primen van zaad de plantontwikkeling in de beginfase kan verbeteren. “Priming is een wezenlijk onderdeel van het werk dat we doen”, legde Corine uit. Bij het primen krijgt het zaad net voldoende water toegediend om de groei van het embryo in gang te zetten, maar niet genoeg om te ontkiemen. “We drogen het zaad net voordat het begint te ontkiemen. Zodra het zaad in de grond zit, kan de ontkieming beginnen”, voegde ze toe. “Priming draagt bij aan een snelle en gelijkmatige ontkieming, ongeacht de zaaiomstandigheden.” 

Bert Compaan, Research Manager Seed Pathology Research bij Bejo, vertelde dat zaden net als mensen bedekt zijn met zowel gezonde als schadelijke (ziekteverwekkende) bacteriën en schimmels. Daarom wordt met behulp van tests onderzocht of er ziekten aanwezig zijn die door zaad worden overgedragen. Ook op dit gebied ontwikkelt de technologie zich snel. Ontkiemde zaden worden niet meer visueel gecontroleerd op tekenen van ziekte, maar onderworpen aan moleculaire tests om potentiële problemen vast te stellen. Dit is niet alleen sneller, maar ook veel betrouwbaarder.

“Als we constateren dat het zaad geïnfecteerd is, kunnen we twee dingen doen”, zei Bert. “We kunnen het zaad weggooien of we kunnen het behandelen.” Twee zeer belangrijke en effectieve behandelingsprocessen zijn warmwaterbehandeling en stoomvacuümbehandeling. Hoewel we te maken hebben met een verminderde beschikbaarheid van gewasbeschermingsmiddelen voor toepassing als zaadbehandeling, blijven zaadcoating en zaadbehandeling een belangrijke rol spelen bij het gezond houden van zaad.

Zaaimethode en bodemgezondheid

Ook de manier waarop met het zaad wordt omgegaan en de gehanteerde zaaimethode hebben een grote impact op het gewas. Reinoud Tepper is werkzaam bij Kramer, The perfect start, leverancier van precisie-zaaimachines, en legde uit waarom het zo belangrijk is om de juiste setup te gebruiken voor elk type zaad en rekening te houden met de grondsoort en zelfs de weersomstandigheden. Net als in de rest van de toeleveringsketen geldt dat met de komst van nieuwe technologieën zoals elektrisch aangedreven zaaimachines, het opkomstproces van een gewas veel preciezer kan worden gestuurd.

De gezondheid en structuur van de bodem spelen ook een belangrijke rol in dit proces en in de uiteindelijke opbrengst en kwaliteit. Pius Floris van Plant Health Cure legde uit waarom het misschien een goed moment is om te kijken naar wat we weten over het groeiproces van gewassen en met name naar de manier waarop de wortels water en voedingsstoffen opnemen. Hij stelt dat extra toediening van gezonde mycorrhiza-schimmels de gezondheid en robuustheid van gewassen kan verbeteren en de schade aan de ecosystemen in de bodem die wordt veroorzaakt door kunstmest en chemicaliën voor een deel kan verhelpen.

Zoals Martin van der Voort aangaf, doet Bejo als zaadbedrijf al het mogelijke om gezond zaad te leveren, maar het bedrijf kan natuurlijk niet alle problemen in zijn eentje oplossen. Symposia als deze, waar belanghebbenden uit alle geledingen van de sector bijeenkomen om de problematiek te bespreken en te doorgronden, zijn daarom erg belangrijk.
 

Presentaties