De behoefte aan gezond en duurzaam geproduceerd voedsel, waaronder groenten en fruit, neemt toe. Tegelijkertijd staan telers wereldwijd voor een aantal uitdagingen. De hoeveelheid goede landbouwgrond, water en grondstoffen wordt voortdurend schaarser. Het veranderende klimaat zorgt in veel gebieden voor minder stabiele teeltomstandigheden. De Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) schat dat jaarlijks in de wereld tot 40% van de voedselgewassen verloren gaat door ziekten en plagen. Voor een duurzame productie en meer oogstzekerheid hebben professionele telers gewassen nodig die ook onder lastige situaties gezond blijven. Dat begint bij sterke rassen en kiemkrachtige zaden. Met innovatie in groenteveredeling en in de productie en verwerking van zaden hebben we in de afgelopen decennia zeer veel bereikt en zien wij voor de toekomst nog vele kansen en mogelijkheden voor ontwikkelingen.

Zaadproductie 

Veredelingsbedrijven zoals Bejo zoeken voortdurend naar betere gezondheidseigenschappen voor gewassen. We boeken vooruitgang met nieuwe rassen die beter bestand zijn tegen droogte of bepaalde ziekten en plagen. (Zie artikel: Ontdekken natuurlijke resistentie in groentegewassen gaat altijd door). Maar zelfs al kunnen telers kiezen voor sterke en ziekteresistente rassen, dan nog kan de kwaliteit van de zaden een wereld van verschil maken. Gezond zaad is de basis voor een gezond gewas. De eerste factor die zeer bepalend is voor de kwaliteit van zaden is de productie van het zaad. Bij Bejo hebben we productielocaties op verschillende plekken op de wereld. Daardoor telen we onder de beste klimatologische omstandigheden om gezond en krachtig zaad te produceren, en worden risico’s zoals ongunstige weersomstandigheden beperkt. De productiebedrijven werken met zeer strikte protocollen voor kwaliteit en plantgezondheid. Ze worden ondersteund door gespecialiseerde teeltadviseurs en wetenschappers. 

Onderzoek in productie 

Onze onderzoekers in zaadproductie kijken naar de omgevingsfactoren die de zaadkwaliteit bepalen. We zijn bijvoorbeeld geïnteresseerd in de epidemiologie: hoe ziekten en plagen zich ontwikkelen en op welke manier ze zich via zaden kunnen verspreiden. Als je je vijand kent, weet je beter hoe je deze kunt bestrijden. Verder kijken we naar de optimale plantafstand voor een meer gelijke en kortere bloeiperiode dat leidt tot een gelijker rijpende zaadfractie. Door dit te combineren met een optimaal oogstmoment kunnen we uniformere partijen oogsten.

We hebben bijvoorbeeld nieuwe inzichten opgedaan met betrekking tot de infectieweg die de Xanthomonas bacterie aflegt om de plant en het zaad te infecteren. Innovatieve detectietechnieken maken het mogelijk de ziekteverwekker on site snel aan te tonen, zelfs als de symptomen op het oog niet waarneembaar zijn. Dit verruimt onze mogelijkheden om in het productieproces te sturen. Voor kwalitatief hoogwaardige zaden selecteren we ouderlijnen die goed stuifmeel produceren en we onderzoeken de optimale periode om de bestuiving te laten plaatsvinden. Verder doen we veel onderzoek naar de rol van bijen en andere insecten als de natuurlijke bestuivers. (zie ook https://www.bejo.com/magazine/bees-and-bejo-natural-partners

Zaadtechnologie voor uitstekende zaden

Na productie worden alle zaden grondig getest, opgewaardeerd en verder behandeld in onze Seed Technology Facility in Warmenhuizen (Nederland). 

Zaadanalyse en gezondheid 

Een partij zaad ondergaat gemiddeld 25 testen, waarbij we kijken naar fysiologische kenmerken zoals zuiverheid, vocht, bruikbare planten (voor plantenkwekers gewassen) en kiemkracht. We toetsen ook op bacterie-, virus- en schimmelinfecties op het zaad waarvan bekend is dat deze via het zaad overdraagbaar zijn. 

DNA analyse en multispectral imaging 

Nieuwe technologie biedt mogelijkheden om de bewerking nog verder te verbeteren. Tegenwoordig verzamelen we met DNA-analyse accuraat gegevens over ziekteverwekkers. Innovatieve ontwikkelingen waar we momenteel mee experimenteren om de beste zaden te selecteren is het gebruik van röntgentechniek en ‘multispectral imaging’. We verwachten ook veel van kunstmatige intelligentie en ‘machine learning’, al staan deze technologieën nu nog in de kinderschoenen. 

Zaadschoning en -verwerking

Na analyse van de inkomende zaadpartijen wordt duidelijk welke zaadschoning en -behandelingen nodig zijn. Aspergezaden zijn vrij groot, terwijl selderij erg klein is. Bietenzaad is van nature erg stoffig terwijl koolzaad glad is. Factoren zoals deze beïnvloeden de manier waarop zaden worden verwerkt en behandeld.  

Kwaliteit en resistentie lijken per definitie ver uit elkaar te liggen. Het is de kern van ons werk om deze weer bij elkaar te brengen. Dit vraagt veel geduld en toewijding in het veredelingsproces

Theo van der Horst

Zaadontsmetting

Dankzij diverse zaadbehandelingen kan een teler rekenen op een goede kieming en een gewas dat zich gelijkmatig en gezond ontwikkelt. Er zijn verschillende behandelingen mogelijk die de zaden voor de teler extra waarde geven. Eén daarvan is fysische ontsmetting. We hebben geïnvesteerd in geavanceerde technieken, zoals heetwater- en stoomvacuümbehandeling. Daarmee kunnen we garanderen dat zaden voldoende vrij zijn van schadelijke bacteriën en schimmels. De behandeling varieert per gewas en soms zelfs per ras en hangt ook af van de regio waarin het zaad wordt gebruikt. De gevoeligheid voor bepaalde ziekten verschilt per land en ook de regels voor plantgezondheid zijn divers. Ook hier ontwikkelt de techniek zich. Wij volgen de innovaties om de gezondheid van zaden verder te verbeteren op de voet. Zo zijn plasma-geactiveerd water en ozon-desinfectie serieuze mogelijkheden voor de toekomst als milieuvriendelijke, fysische desinfectiemethoden.

Zaadverbetering 

Voor een snelle start en een uniforme opkomst van het gewas passen we primingstechnologie toe. Priming is een geavanceerde techniek, waarmee de ontwikkeling van het zaad wordt geactiveerd en op het punt van ontkiemen weer in rust wordt gebracht. Jaren van onderzoek en ontwikkeling door onze onderzoekers heeft B-Mox opgeleverd, een zaadverrijkingsmiddel om de resultaten van geprimed zaad nog verder te verbeteren. B-Mox versterkt de plant in de beginfase, waardoor de teler minder risico loopt tijdens de kwetsbare eerste groeifase van de plant en waardoor planten gedurende de hele teeltperiode beter bestand zijn tegen stress. B-Mox biedt voor de teler een duurzame teeltoplossing en is ook zeer geschikt voor biologische landbouw. 

Coating  

Ook zaadcoating levert toegevoegde waarde voor telers. In de eerste plaats zijn zaden met een uniforme omhulling gemakkelijker te verwerken in zaaimachines. En bovendien ook beter terug te vinden in het zaaibed. De coating kunnen we voorzien van additieven die het kwetsbare ontkiemende plantje beschermen tegen ziekten en plagen in de bodem. Dit is onder meer effectief tegen omvalziekte (damping off). Deze zaadbehandelingsmethode vermindert de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen in het veld tot 90% en is daarmee een zeer duurzame oplossing. 

Ook in zaadcoating vindt volop innovatie plaats. We kijken bijvoorbeeld naar alternatieven voor chemische gewasbescherming. We onderzoeken het gebruik van nieuwe biologische gewasbeschermingsmiddelen en groeibevorderaars in coatings. In 2019 heeft Bejo een coating geïntroduceerd die volledig is samengesteld uit natuurlijke grondstoffen die geheel afbreekbaar zijn in de bodem. 

Nu en over 50 jaar 

Bij Bejo willen we bijdragen aan een duurzame voedselproductie. Voor de teelt van gewassen begint dat bij de zaden en de rassen. We zijn voortdurend op zoek naar methoden om zaden gezonder te produceren, beter te verwerken en te behandelen zodat de beste productvorm wordt verkregen. Wij passen innovaties toe die de zaden meerwaarde geven voor de teler. Samen met onze partners in de productieketen streven we naar een duurzame teelt en een grotere oogstzekerheid. Zodat professionele telers in staat zijn gewassen te produceren voor smakelijke en gezonde groenten. Nu en over 50 jaar. 

- Exploring nature never stops -